شرایط لازم برای ثبت طرح صنعتی

ثبت طرح صنعتی یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای حفاظت از نوآوری‌ها و ایده‌های بصری در صنایع مختلف به‌شمار می‌آید. شرایط ثبت طرح صنعتی نه‌تنها تضمین‌کننده مالکیت فکری و صنعتی صاحبان ایده است، بلکه از حقوق انحصاری آن‌ها در برابر رقبا محافظت می‌کند. با ثبت رسمی طراحی صنعتی، افراد و شرکت‌ها می‌توانند از مزایای قانونی و اقتصادی قابل توجهی برخوردار شوند و جایگاه خود را در بازار تثبیت نمایند.

در این راهنمای جامع که توسط تیم متخصص ثبتتو تهیه شده، کلیه مراحل، مدارک لازم، هزینه‌ها، زمان‌بندی و نکات مهم مربوط به قانون ثبت طرح صنعتی را خواهید آموخت تا با اطمینان خاطر، فرایند ثبت طرح خود را آغاز کنید.

طرح صنعتی چیست؟

به هرگونه ترکیب خطوط، رنگ‌ها یا اشکال سه‌بعدی اطلاق می‌شود که ظاهر یک محصول صنعتی یا صنایع‌دستی را تغییر دهد طرح صنعتی میگویند . تفاوت اصلی طرح صنعتی با ثبت اختراع در این است که ثبت اختراع معمولاً به حفاظت از ماهیت فنی یا عملکردی یک محصول اختصاص دارد، در حالی که ثبت طرح صنعتی بر جنبه‌های ظاهری و زیبایی‌شناسی محصول تمرکز دارد.

به بیان ساده، اگر نوآوری شما مربوط به زیبایی، فرم یا ظاهر یک کالا باشد، باید از مسیر ثبت طرح صنعتی اقدام کنید. این ثبت برای تولیدکنندگان، طراحان و شرکت‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد، چرا که مانع از کپی‌برداری و تکرار طرح‌های موفق توسط رقبا می‌شود و زمینه بهره‌برداری انحصاری از طرح را فراهم می‌آورد.

از سوی دیگر، سازمان جهانی مالکیت معنوی (WIPO) نیز اهمیت ثبت طرح‌های صنعتی را در سطح بین‌المللی تأکید می‌کند، چرا که این اقدام می‌تواند به توسعه بازار و افزایش ارزش برند منجر شود. در ایران نیز، قانون ثبت طرح صنعتی به‌طور شفاف شرایط و مراحل لازم را برای حمایت از این دارایی‌های فکری تعیین کرده است.

شرایط اصلی ثبت طرح صنعتی

برای اینکه یک طرح صنعتی مشمول حمایت قانونی شود و بتوان آن را ثبت کرد، باید واجد شرایط خاصی باشد که قانون مشخص کرده است. مهم‌ترین شرایط ثبت طرح صنعتی شامل موارد زیر است:

• جدید بودن طرح: یعنی طرح موردنظر پیش از تاریخ تسلیم اظهارنامه یا حق تقدم، در هیچ‌کجای جهان برای عموم افشا نشده باشد؛ اعم از انتشار عمومی یا استفاده عملی. هرگونه افشا، نمایش یا فروش عمومی طرح پیش از ثبت می‌تواند باعث رد اظهارنامه شود.
• اصالت طرح: طرح صنعتی باید توسط طراح یا گروه طراحی به‌شکل مستقل خلق شده باشد و کپی یا تقلید از طرح‌های موجود نباشد. منظور از اصالت این است که از دید یک کاربر آگاه، طرح نسبت به نمونه‌های قبلی تفاوت قابل توجهی داشته باشد و منحصر به فرد باشد.
• قابلیت کاربرد صنعتی: یکی دیگر از شرایط ثبت طرح صنعتی این است که بتوان طرح را به‌صورت صنعتی تولید کرد و در یک کالای دو بعدی یا سه بعدی به‌کار برد. این شرط باعث می‌شود طرح‌هایی که صرفاً جنبه تزئینی یا مفهومی دارند، قابل ثبت نباشند.
• عدم مغایرت با نظم عمومی یا اخلاق حسنه: طرح‌هایی که خلاف قوانین، عرف یا اخلاق جامعه باشند، قابل ثبت و حمایت نیستند.

چه طرح‌هایی قابل ثبت نیستند؟

در قانون ثبت طرح صنعتی، برخی طرح‌ها به‌دلایل مشخصی غیرقابل ثبت اعلام شده‌اند:

• طرح‌هایی که تنها نتیجه عملکرد فنی محصول هستند، نه زیبایی یا ظاهر آن.
• طرح‌هایی که قبلاً در فنون و صنایع پیش‌بینی شده‌اند یا فاقد نوآوری هستند.
• طرح‌هایی که حاوی نشانه‌ها، نمادهای رسمی یا آرم‌های دولتی هستند.
• طرح‌هایی که مخالف نظم عمومی یا اخلاق حسنه باشند.
• طرح‌هایی که فاقد امکان بازتولید صنعتی هستند یا صرفاً در قالب یک اثر هنری شخصی باقی می‌مانند.

در نهایت، شرایط ثبت طرح صنعتی ایجاب می‌کند که طرح علاوه بر جدید و اصیل بودن، دارای جذابیت بصری بوده و قابلیت اجرا بر روی محصولات صنعتی را داشته باشد.

مدارک موردنیاز برای ثبت

یکی از مراحل مهم در روند ثبت طرح صنعتی، تهیه و ارائه مدارک لازم برای ثبت طرح صنعتی است. این مدارک باید به طور کامل و دقیق گردآوری شوند تا اظهارنامه ثبت بدون نقص و در کمترین زمان ممکن بررسی گردد. مدارک موردنیاز عبارتند از:

• دو نسخه اظهارنامه تکمیل شده: فرم مخصوص اظهارنامه باید به زبان فارسی و توسط متقاضی یا نماینده قانونی امضاء شود. اگر اسناد ضمیمه به زبان خارجی باشند، ترجمه کامل یا خلاصه فارسی آن‌ها الزامی است.
• مدارک اثبات هویت متقاضی و طراح: برای اشخاص حقیقی، کپی برابر اصل شناسنامه و کارت ملی؛ برای اشخاص حقوقی، آگهی تأسیس شرکت و آخرین تغییرات شرکت به همراه مدارک هویتی مدیرعامل الزامی است.
• نمونه‌های تصویری طرح: اگر طرح دو بعدی باشد، ۵ نمونه از تصویر گرافیکی یا طرح ترسیم شده و اگر سه بعدی باشد، ۵ نمونه تصویر یا ماکت طبق ضوابط (حداکثر ۲۰۲۰۲۰ سانتی‌متر و ۲ کیلوگرم) باید ارائه شود.
• درخواست عدم ذکر نام طراح: در صورتی که طراح تمایل به درج نام خود در گواهی ثبت ندارد، باید درخواست کتبی اسکن شده و به پرونده پیوست گردد.
• رسید پرداخت هزینه اظهارنامه: به‌علاوه، اگر اظهارنامه شامل چند طرح صنعتی باشد، رسید پرداخت هزینه‌های اضافی نیز لازم است.
• مدارک حق تقدم: در صورت درخواست حق تقدم طبق کنوانسیون‌های بین‌المللی، باید مدارک مربوط (تاریخ، شماره و کشور اظهارنامه اصلی) ارائه شود.
• مدارک نمایندگی: اگر ثبت توسط نماینده قانونی انجام می‌شود، وکالتنامه رسمی باید ضمیمه گردد.

شرایط و مشخصات فنی تصاویر ارسالی: تصاویر باید روی زمینه ساده، با کیفیت رنگی، حداکثر سایز A4، اسکن عمودی و حجم کمتر از ۵۰۰ کیلوبایت باشند.

نکته: برای ثبت به نام شرکت، علاوه بر مدارک فوق، ارائه آگهی روزنامه رسمی، اساسنامه و آخرین تغییرات شرکت نیز ضروری است.

مراحل قانونی ثبت

پس از آماده‌سازی مدارک لازم برای ثبت طرح صنعتی، باید مراحل قانونی ثبت را به دقت طی کرد. مراحل ثبت طرح صنعتی به شرح زیر است:

• آماده‌سازی مدارک: ابتدا تمامی مدارک هویتی، فرم‌های اظهارنامه، مدارک طراحی و ضمائم مربوطه مطابق با شرایط ثبت طرح صنعتی باید تکمیل و آماده شود.
• ثبت نام و ورود به سامانه: متقاضی باید به سامانه ثبت طرح‌های صنعتی (http://www.iripo.ssaa.ir) مراجعه کند و با ساخت حساب کاربری، اطلاعات مالک، طراح، نماینده قانونی، مشخصات طرح و دریافت‌کننده ابلاغ‌ها را وارد نماید.
• بارگذاری مدارک: در این مرحله اسناد هویتی، تصاویر کالا، وکالتنامه یا مدارک نمایندگی (در صورت وجود) و سایر پیوست‌ها در سامانه بارگذاری می‌شوند.
• بازبینی و تأیید اطلاعات: پیش از ثبت نهایی، کلیه اطلاعات و ضمائم باید بازبینی و تأیید شوند، زیرا پس از پرداخت هزینه و دریافت شماره اظهارنامه، امکان ویرایش اطلاعات وجود ندارد.
• پرداخت هزینه و دریافت شماره اظهارنامه: هزینه ثبت اظهارنامه از طریق درگاه الکترونیکی پرداخت می‌شود. پس از پرداخت، شماره اظهارنامه صادر خواهد شد و فرایند ثبت نهایی تلقی می‌گردد.
• بررسی توسط اداره مالکیت صنعتی: پس از ارسال اظهارنامه، اداره مالکیت صنعتی صحت مدارک، انطباق با قانون ثبت طرح صنعتی و شرایط ثبت را بررسی می‌نماید. در صورت وجود نقص، اخطار رفع نقص صادر می‌شود.
• تکمیل هزینه‌های ثبت: چنانچه اظهارنامه پذیرفته شود، ظرف ۳۰ روز برای متقاضیان داخل ایران و ۶۰ روز برای متقاضیان خارج از کشور، باید هزینه‌های نهایی ثبت طرح صنعتی پرداخت گردد. عدم پرداخت به موقع، موجب رد اظهارنامه می‌شود.
• انتشار آگهی در روزنامه رسمی: پس از ثبت نهایی، آگهی طرح صنعتی در روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران منتشر می‌شود.
• دریافت گواهی ثبت: در نهایت، گواهی ثبت طرح صنعتی به نام متقاضی صادر و تسلیم می‌گردد. این گواهی اثبات‌کننده حقوق انحصاری مالک بر طرح خواهد بود.

نکته: در طول این مراحل، متقاضی می‌تواند از طریق سامانه، وضعیت اظهارنامه، پیگیری‌ها، ویرایش یا چاپ اظهارنامه و تصمیمات اداره را مشاهده کند.

هزینه و زمان ثبت

یکی از دغدغه‌های اصلی متقاضیان، هزینه ثبت طرح صنعتی و مدت زمان لازم برای ثبت است. هزینه‌های رسمی شامل موارد زیر است:

• هزینه اظهارنامه: بسته به تعداد طرح‌های ارائه‌شده و نوع متقاضی (حقیقی یا حقوقی) متفاوت است.
• هزینه بررسی و انتشار آگهی: پس از پذیرش اظهارنامه، هزینه انتشار آگهی در روزنامه رسمی از متقاضی دریافت می‌شود.
• هزینه صدور گواهی: برای صدور گواهی ثبت نیز مبلغی باید پرداخت شود.
• هزینه تمدید: برای تمدید اعتبار طرح صنعتی پس از دوره‌های پنج ساله، پرداخت هزینه تمدید و در صورت تأخیر، جریمه تاخیر الزامی است.

زمان ثبت طرح صنعتی وابسته به کامل بودن مدارک و عدم وجود نقص یا اعتراض است. به‌طور معمول، بازه زمانی ثبت بین ۳۰ تا ۶۰ روز کاری به طول می‌انجامد، اما در موارد خاص ممکن است این مدت طولانی‌تر شود.

سوالات متداول

سخن آخر

ثبت طرح صنعتی یکی از مهم‌ترین ابزارهای حمایت از نوآوری‌ و طراحی‌های بصری در صنایع مختلف است. با رعایت شرایط ثبت طرح صنعتی و تهیه مدارک لازم، متقاضیان می‌توانند با اطمینان خاطر طرح‌های خود را در چارچوب قانون ثبت طرح صنعتی جمهوری اسلامی ایران به ثبت برسانند و از حقوق انحصاری و مالکیت صنعتی خود بهره‌مند شوند.

مهم‌ترین مراحل ثبت طرح صنعتی شامل آماده‌سازی مدارک، ثبت اظهارنامه، پرداخت هزینه‌ها، بررسی توسط اداره مالکیت صنعتی، انتشار آگهی و دریافت گواهی ثبت است. در تمامی این مراحل، و تمامی مراحل ثبت برند و ثبت شرکت تیم ثبتتو آماده ارائه مشاوره تخصصی و همراهی شما عزیزان است .